Trang chủHoạt động ngànhGiáo dục sức khỏe

Dự phòng tái phát tai biến mạch máu não

Tai biến mạch máu não (TBMMN) là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế và là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ ba trên thế giới. TBMMN đã có thể được điều trị và phòng ngừa cho hiệu quả tốt.

Ảnh minh họa

1. Nguyên nhân gây TBMMN

- Nhồi máu não: Khoảng 80% các trường hợp TBMMN là do nhồi máu não. Nhồi máu não xảy ra khi động mạch trong não bị hẹp hoặc tắc, gây giảm đột ngột hoặc tắc nghẽn hoàn toàn dòng chảy. Nhồi máu não thường do huyết khối hình thành tại chỗ và tắc mạch não do máu cục di chuyển theo dòng máu tới.

- Xuất huyết não: Xuất huyết não xảy ra khi có mạch máu trong não bị rò hoặc vỡ. Xuất huyết não có thể do nhiều nguyên nhân như tăng huyết áp, quá liều thuốc chống đông, do bất thường thành mạch bị vỡ (phình mạch não).  Có các loại xuất huyết não như sau:

- Xuất huyết trong não: Vỡ các mạch máu trong não và chảy máu quanh các mô não, gây tổn thương tế bào não. Các tế bào não bị thiếu máu và tổn thương. Tăng huyết áp, chấn thương, dị dạng mạch, sử dụng chất chống đông và các nguyên nhân khác đều có thể gây chảy máu trong não.

- Xuất huyết khoang dưới nhện: Các mạch máu ở trên hoặc gần bề mặt não bị vỡ, máu tràn vào khoang trống giữa bề mặt não và xương sọ. Kiểu chảy máu này thường có biểu hiện đau đầu dữ dội và đột ngột. Xuất huyết dưới nhện thường do vỡ túi phình mạch não dạng túi hay chùm nho. Sau khi xuất huyết, mạch máu trong não của bạn có thể co dãn thất thường (co mạch), gây tổn thương tế bào não do gây hạn chế dòng chảy trong não.

2. Triệu chứng thường gặp của TBMMN

- Rối loạn ngôn ngữ và nhận thức: Bệnh nhân có biểu hiện quên, nhầm lẫn, nói bị líu lưỡi, khó diễn đạt hoặc khó khăn khi nghe hiểu.

- Liệt hoặc tê ở mặt, tay hoặc chân: Bệnh nhân đột ngột tê, yếu hoặc liệt ở mặt, tay hoặc chân; thường xuất hiện ở một bên của cơ thể. Khi người bệnh nâng hai tay qua đầu đồng thời, nếu một bên tay không giữ và rơi tự nhiên thì có thể đã bị TBMMN. Cũng như vậy khi một bên miệng bị méo khi thử cố gắng cười.

- Rối loạn thị lực ở một bên hoặc hai bên mắt:  Đột ngột bị mù hoặc loà ở một hoặc cả hai mắt, hoặc có biểu hiện nhìn đôi.

- Đau đầu: Đột ngột đau đầu dữ dội, kèm theo nôn, chóng mặt, rối loạn ý thức.

- Người bệnh có thể đột ngột bị vấp khi đi trên đường bằng, hoặc đột ngột chóng mặt, mất thăng bằng hoặc mất khả năng phối hợp vận động…

3. Một số biện pháp giúp ngăn ngừa tái phát

- Kiểm soát huyết áp: Nếu bạn bị đột quỵ, kiểm soát huyết áp có thể giúp ngăn ngừa đột quỵ tái phát.

- Tập thể dục, kiểm soát căng thẳng, duy trì cân nặng lý tưởng  và hạn chế lượng natri và rượu bạn sử dụng ăn và uống đều có thể giúp kiểm soát huyết áp, sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp nếu cần theo ý kiến bác sĩ.

- Thay đổi chế độ ăn: Ăn ít cholesterol và chất béo, đặc biệt là chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, có thể làm giảm mảng xơ vữa bám trong động mạch.  

- Bỏ thuốc lá: Hút thuốc làm tăng nguy cơ đột quỵ cho người hút thuốc và người không hút thuốc tiếp xúc với khói thuốc lá. Vì vậy, cần bỏ thuốc lá và tránh tiếp xúc với thuốc lá.

- Kiểm soát tốt đường huyết: Kiểm soát đường huyết bằng chế độ ăn uống, tập thể dục, kiểm soát cân nặng và thuốc đối với bệnh nhân đái tháo đường.

- Duy trì được cân nặng lí tưởng: Thừa cân góp phần vào các yếu tố nguy cơ đột quỵ khác, chẳng hạn như tăng huyết áp, bệnh tim mạch và đái tháo đường. Giảm ít nhất 4 - 5 kg có thể làm giảm huyết áp và cải thiện mức cholesterol. Một chế độ ăn uống chứa ít nhất năm khẩu phần trái cây hoặc rau quả hàng ngày có thể làm giảm nguy cơ đột quỵ. Tránh lạm dụng rượu.

- Tập thể dục đều đặn: Tập thể dục có thể làm giảm huyết áp, tăng mức HDL-cholesterol và cải thiện sức khỏe tổng thể của mạch máu và tim. Đồng thời giúp giảm cân, kiểm soát bệnh đái tháo đường và giảm căng thẳng. Tập tăng dần tới mức 30 phút vận động mỗi ngày như đi bộ, chạy, bơi lội hoặc đi xe đạp.

- Điều trị ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn

- Dùng thuốc để dự phòng tai biến mạch não: Nếu bệnh nhân bị nhồi máu não tuỳ theo mức độ tổn thương, bác sĩ có thể khuyên dùng thuốc chống ngưng tập tiểu cầu, thuốc chống đông để giúp giảm nguy cơ bị tái phát TBMMN.

CN. Vũ Văn Trình (t/h)

 

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi