Trang chủHoạt động ngànhGiáo dục sức khỏe

​Thoái hóa hoàng điểm tuổi già là gì?

     Nhân ngày Thị giác thế giới năm nay với chủ đề “Hãy ưu tiên chăm sóc đôi mắt của bạn”, kêu gọi mọi người nỗ lực chung tay tham gia vào các hoạt động chăm sóc cộng đồng hướng đến mục tiêu giảm thiểu và loại bỏ các bệnh mù lòa có thể tránh khỏi. Các nguyên nhân gây mù chủ yếu là đục thể thủy tinh (chiếm tới 66,1%), các bệnh lý đáy mắt, bệnh glôcôm, sẹo giác mạc, tật khúc xạ ... Bệnh thoái hóa hoàng điểm tuổi già cùng với bệnh viêm bờ mi do rối loạn tuyến Meibomian (tuyến nhờn bờ mi) được tổ chức Phòng chống mù lòa quốc tế (IAPB) nhấn mạnh cần quan tâm. Vậy:

 Thoái hóa hoàng điểm tuổi già là gì?

Hoàng điểm là phần võng mạc tập trung tế bào nón và que dày đặc nhất. Hoàng điểm rất quan trọng đối với thị lực trung tâm. Vùng nằm ở giữa hoàng điểm gọi là hố hoàng điểm, tại đây chỉ có các tế bào nón. Thoái hóa hoàng điểm tuổi già là tình trạng xảy ra khi các tế bào trong hoàng điểm bị thoái hóa. Hoàng điểm bị tổn hại sẽ ảnh hưởng đến thị lực trung tâm của bạn, gây khó khăn khi đọc sách, viết, lái xe, nhận diện khuôn mặt mọi người và những công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ khác.

Nguyên nhân thoái hóa hoàng điểm tuổi già là gì?

Ở những người bị bệnh, tế bào biểu mô sắc tố võng mạc không còn làm việc tốt khi tuổi tác tăng lên. Chúng thường không lấy đủ chất dinh dưỡng cho tế bào nón và que, cũng không làm sạch các chất thải và các sản phẩm trung gian tạo ra bởi tế bào nón và que. Kết quả là những lắng đọng bất thường nhỏ phát triển dưới võng mạc. Cuối cùng những tế bào biểu mô sắc tố võng mạc và những tế bào nón và que lân cận thoái hóa, ngưng làm việc và chết. Trong những trường hợp khác, một yếu tố nào đó đã kích thích các mạch máu mới phát triển từ hắc mạc. Những mạch máu mới này không như những mạch máu bình thường. Chúng mỏng manh và có xu hướng gây thoát máu và dịch. Điều này có thể làm phá hủy tế bào nón và que và gây sẹo hoàng điểm, làm cho thị lực càng giảm thêm.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng nguy cơ gồm:

  • Hút thuốc lá
  • Tăng huyết áp (có thể)
  • Tiền căn gia đình có thành viên khác trong gia đình đã bị bệnh này.
  • Ánh nắng mắt trời. Điều này chưa dược chứng minh, nhưng các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy võng mạc bị phá hủy bởi tia nắng mặt trời (tia UVA và UVB).

Triệu chứng của thoái hóa  hoàng điểm tuổi già là gì?

  • Triệu chứng sớm chủ yếu là mờ thị lực trung tâm mặc dù đã đeo kính như bình thường. Trong những giai đoạn sớm của bệnh này bạn có thể lưu ý thấy:
    • Bạn cần nhiều ánh sáng hơn để đọc.
    • Các từ trong sách hoặc tạp chí có thể nhòe đi.
    • Màu sắc bớt tươi sáng hơn bình thường.
    • Khó khăn trong nhận biết gương mặt.
  • Một triệu chứng sớm đặc trưng nên lưu ý là hình ảnh biến dạng. Điển hình là đường thẳng sẽ trở nên lượn sóng hoặc gấp khúc. Ví dụ các đường kẻ trong tờ giấy kẻ li, các đường giữa các hàng gạch trong phòng tắm hoặc bờ của bất kỳ vật thẳng nào…
  • “Điểm mù” sẽ xuất hiện ở ngay giữa tầm nhìn của bạn. Nó có xu hướng lớn dần theo thời gian khi ngày càng nhiều tế bào nón và que bị thoái hóa ở hoàng điểm.
  • Ảo ảnh thường gặp ở những người bị mất thị lực trầm trọng do bất cứ nguyên nhân gì. Ảo ảnh có thể xảy ra nếu bạn bị bệnh nặng. Người bệnh sẽ thấy những hình ảnh khác nhau, từ những hình đơn giản cho đến những khung cảnh chi tiết hơn. Điều này có thể làm bạn khó chịu nhưng sẽ ít đáng sợ hơn nếu bạn biết rằng nó có thể xảy ra trong bệnh thoái hóa  hoàng điểm tuổi già. Quan trọng là nó không có nghĩa rằng bạn đang bị rối loạn tâm thần nghiêm trọng. Nếu bạn bị ảo ảnh thị giác thì chúng thường cải thiện sau 18 tháng, nhưng ở một số người thì có thể bị kéo dài hàng năm.

Đi khám bác sỹ ngay nếu bạn bị mờ mắt hoặc nhìn hình biến dạng. Đây là lời khuyên không chỉ trong trường hợp bạn lo lắng về bệnh thoái hóa  hoàng điểm. Nhiều bệnh lý đe dọa thị lực khác cũng có thể gây mất thị lực đột ngột như bong võng mạc.

Lưu ý kiểm tra thị lực định kỳ thường xuyên khi bạn lớn tuổi. Bạn nên gặp kỹ thuật viên khúc xạ 2 lần mỗi năm ngay cả khi thị lực không đổi. Bởi kiểm tra mắt sẽ giúp phát hiện ra bệnh sớm hơn là đến khi bạn tự nhận thấy thị lực của mình thay đổi. Kỹ thuật viên khúc xạ có thể khuyên bạn nên bao lâu khám mắt một lần dựa vào tình trạng sức khỏe tổng quát, tiền sử gia đình và các bệnh lý khác. Phát hiện bệnh sớm thường điều trị hiệu quả hơn./

                                                                                     Bs Nguyễn Xuân Cẩm (t/h)

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi